Inzicht in hoe luchtvervuiling en hittestress de ontwikkeling van jonge kinderen beïnvloeden
Hoe beïnvloeden luchtvervuiling en hittestress de gezondheid en ontwikkeling van kinderen in de eerste 1.000 dagen? In dit project wordt een digitaal Wijkkompas ontwikkeld dat laat zien hoe blootstelling aan deze omgevingsfactoren samenhangt met geboorte- en ontwikkelingsuitkomsten. Het Wijkkompas helpt gemeenten om gerichte maatregelen te nemen voor een gezondere leefomgeving.
Het project richt zich op de invloed van blootstelling aan luchtvervuiling en hittestress in de periode van 100 dagen vóór conceptie tot en met de eerste 1.000 dagen van het leven, van zwangerschap tot twee jaar na de geboorte. Deze periode is cruciaal voor een gezonde start. In kwetsbare wijken worden gezinnen vaker blootgesteld aan schadelijke omgevingsfactoren, waardoor de risico’s voor jonge kinderen groter zijn.
Onderzoekers ontwikkelen daarom een digitaal Wijkkompas dat laat zien hoeveel gezondheidswinst mogelijk is wanneer gemeenten maatregelen nemen om blootstelling aan luchtvervuiling en hittestress te verminderen, bijvoorbeeld door minder verkeer, meer groen of extra schaduwplekken. Het doel is om gezondheidsverschillen tussen wijken te verkleinen en kinderen een betere start te geven.
Projectbeschrijving
Het project onderzoekt hoe blootstelling aan fijnstof (PM2.5) en hittestress bijdraagt aan vroeggeboorte, een laag geboortegewicht en een minder gunstige ontwikkeling in de eerste levensjaren. Deze omgevingsfactoren komen vaker voor in kwetsbare wijken en kunnen bestaande gezondheidsverschillen versterken. Door beter inzicht te krijgen in wanneer en waar deze blootstellingen schadelijk zijn, kunnen gerichte verbeteringen in de leefomgeving worden ontwikkeld.
Het onderzoek vindt plaats in de regio Rotterdam-Rijnmond. Dit gebied kent grote verschillen tussen wijken en belangrijke bronnen van luchtvervuiling en hittestress. Hierdoor is het een geschikte regio om de invloed van omgevingsfactoren op gezondheid rondom de geboorte te onderzoeken.
Het projectteam combineert bestaande wetenschappelijke kennis met nieuwe analyses van grote databestanden. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het woonadres van gezinnen, maar ook naar hun dagelijkse bewegingen. Met behulp van innovatieve modellen worden deze bewegingen gekoppeld aan gedetailleerde kaarten van luchtkwaliteit en hitte. Zo ontstaat een realistischer beeld van de blootstelling aan omgevingsfactoren.
Op basis van deze gegevens wordt berekend in welke mate vroeggeboorten, lage geboortegewichten en ontwikkelingsproblemen kunnen worden toegeschreven aan blootstelling aan luchtvervuiling en hittestress. Vervolgens worden mogelijke maatregelen doorgerekend, zoals verkeersreductie, vergroening of het creëren van schaduwplekken.
De resultaten worden verwerkt in een digitaal Wijkkompas. Hiermee kunnen gemeenten inzicht krijgen in de gezondheidsimpact van verschillende maatregelen en gericht investeren in een gezondere leefomgeving.
(Beoogde) Resultaten
Het project levert nieuwe kennis op over de invloed van luchtvervuiling en hittestress tijdens de periode van 100 dagen vóór conceptie tot en met de eerste 1.000 dagen van het leven. Daarnaast worden nieuwe modellen ontwikkeld die laten zien aan hoeveel fijnstof en hittestress ouders en jonge kinderen daadwerkelijk worden blootgesteld.
De belangrijkste uitkomst zal het digitale Wijkkompas worden. Deze tool laat per wijk zien:
- in welke mate blootstelling aan fijnstof en hittestress samenhangt met vroeggeboorten, SGA-geboorten en ontwikkelingsproblemen
- welke maatregelen, zoals verkeersreductie, vergroening of schaduwplekken, de grootste gezondheidswinst kunnen opleveren
- hoeveel gezondheidsproblemen mogelijk voorkomen kunnen worden door deze maatregelen
Gemeenten kunnen met het Wijkkompas verschillende scenario’s doorrekenen en onderbouwde keuzes maken voor een gezondere leefomgeving. De inzichten helpen om gezondheidsverschillen tussen wijken te verkleinen en kinderen een betere start te geven.
Partners
Het project wordt uitgevoerd door een multidisciplinair publiek-privaat consortium van onderzoeksinstellingen, technologiebedrijven en maatschappelijke partners, bestaande uit:
- TNO (coördinerende partner)
- Erasmus MC
- Tygron Platform
- uCrowds
- Care4Neo
Looptijd
januari 2026 – december 2028
Financiering
Dit project wordt gefinancierd via de TKI-LSH PPP-subsidie Kansrijke Start 2025.
Contact
Contactpersoon voor dit project:
Tosca de Crom
TNO
tosca.decrom@tno.nl
